Voor een normaal belaste distributietransformator in een schone binnenruimte plan je een jaarlijkse visuele en thermografische inspectie, bij oliegevulde eenheden een jaarlijks oliemonster met analyse van opgeloste gassen, en elke vijf jaar een uitgebreidere spanningsloze servicebeurt. Dat is het uitgangspunt. Al het overige gaat erover te herkennen wanneer jouw eenheid géén standaardgeval is en de intervallen korter moeten.
Wat er in de jaarlijkse ronde hoort
De jaarlijkse inspectie is bewust licht gehouden, want hij moet ook echt elk jaar plaatsvinden. Het meeste gebeurt onder spanning, in één tot twee uur per eenheid, en het doel is de trage veranderingen te vangen: een zwetende afdichting, een doorvoering die warmer loopt dan zijn buren, een droger die roze is geworden, een ventilator die niet meer aanslaat.
- Visuele controle van kuip, afdichtingen, afsluiters en opvangbak op lekkage en corrosie.
- Thermografie onder belasting op HS- en LS-aansluitingen, kabelverbindingen en koeloppervlakken; vergelijk de drie fasen onderling en niet alleen met een grenswaarde.
- Kleur van de silicagel-droger en oliepeil in conservator en oliekop.
- Oliemonster voor DGA en de basale olie-eigenschappen bij oliegevulde eenheden.
- Functiecontrole van temperatuurmeters, meldingen en, indien aanwezig, ventilatoren en pompen.
- Reinigen: stof van de koeloppervlakken, ventilatieroosters vrijmaken, opgeslagen spullen naast de eenheid weghalen.
Wat er in de drie- tot vijfjaarscyclus hoort
Het diepere werk vraagt om een spanningsloze eenheid en plan je daarom in een stilstand die je toch al hebt. Het omvat dezelfde elektrische metingen als bij de inbedrijfstelling: isolatieweerstand en polarisatie-index, overzetverhouding in elke regelstand en gelijkstroom-wikkelweerstand per fase en per regelstand — telkens vergeleken met de waarden van de inbedrijfstelling in plaats van met een algemene drempel.
Neem in hetzelfde venster de mechanische punten mee: aansluitingen en railverbindingen natrekken op de fabriekswaarden, zwetende afdichtingen vervangen, corrosie behandelen voordat die de lasnaden bereikt, de aardingsweerstand meten en de beveiligingsrelais secundair injecteren. Een regelschakelaar onder belasting volgt zijn eigen schema op basis van de schakelteller: onderhoud bij het aantal van de fabrikant of na vijf tot zeven jaar, wat het eerst komt.
Wanneer je de intervallen inkort
Halveer het interval, of ga bij oliemonstername naar halfjaarlijks, als de eenheid boven ongeveer 80 % continue belasting draait, een sterk cyclische of harmonischrijke belasting voedt zoals laadinfrastructuur of vlamboogovens, onbeschut buiten staat, of werkt in een omgeving met zeelucht, stof of chemische belasting. Hetzelfde geldt voor eenheden ouder dan 25 jaar en voor elke transformator waarvoor geen reserve en geen huurvervanging geregeld is.
Kort ook tijdelijk in na gebeurtenissen. Een doorgaande kortsluiting, een serieuze overbelasting, een aanspreking van de beveiliging of een blikseminslag rechtvaardigen allemaal een extra oliemonster en een extra thermografieronde, ook als de eenheid daarna klachtenvrij weer belasting overnam.
Wat continue monitoring verandert
Live bewaking van olie- en wikkelingtemperatuur, belasting en power quality vervangt de jaarlijkse fysieke inspectie niet, want een sensor ziet geen lekkage en geen roestende opvangbak. Wat het wél verandert is het diepere werk: je opent de eenheid niet meer op de kalender, maar wanneer de data laat zien dat er iets is verschoven. Dat is het verschil tussen een vijfjaarsbeurt volgens planning en een beurt met een reden.
De praktische regel is om het interval en de trigger op dezelfde plek vast te leggen. Een programma dat alleen in de hoofden van mensen bestaat, verwatert binnen een paar jaar tot het vage idee dat iemand er onlangs naar heeft gekeken. Protrafo voert het programma desgewenst uit als servicecontract, en in combinatie met Protrafo Insights loopt de standaardgarantie van twee naar vijf jaar.
